EnglishTTCT – Thế giới đã được dịp trầm trồ trước những hình ảnh vũ trụ đẹp tuyệt diệu gửi về từ kính viễn vọng không gian James Webb. Ý nghĩa của chúng không dừng lại ở sự nuông chiều thị giác.
Ngoài thỏa mãn trí tò mò của nhân loại về những nơi xa xôi nhất của vũ trụ, những hình ảnh từ kính thiên văn tối tân mở ra một khả năng chưa từng có để nghiên cứu sự sống ngoài Trái đất.
“[Đây là] hình ảnh hồng ngoại sâu và sắc nét nhất của vũ trụ xa xôi cho đến nay” – NASA tuyên bố về những hình ảnh đầu tiên James Webb chụp cụm thiên hà SMACS 0723 nằm cách Trái đất khoảng 4 tỉ năm ánh sáng. Những hình ảnh đầu tiên được Tổng thống Mỹ Joe Biden công bố ngày.
11-7, và phần còn lại của bộ sưu tập ảnh màu độ phân giải cao được NASA chính thức công bố một ngày sau đó. Nhưng có một bí mật hậu trường: Các bức hình này đã được bộ phận mặt đất của Viện Khoa học quản lý kính viễn vọng không gian ở Baltimore (Hoa Kỳ) tiếp nhận từ trước đó một tháng.
Một đội ngũ khoa học gia và cán bộ truyền thông đặc biệt đã được thành lập và chạy đua trong thời gian 6 tuần ngắn ngủi để chọn lọc, xử lý hậu kỳ và giới thiệu những hình ảnh đặc sắc nhất đến công chúng. “Đó là một bộ sưu tập cung cấp cái nhìn đầu tiên về tiềm năng của một nhiệm vụ không gian đắt đỏ hơn toàn bộ vũ trụ điện ảnh Marvel (cho đến nay) cộng lại” – nhà báo Joshua Sokol, một trong những người có mặt ở Baltimore trong thời khắc lịch sử, viết cho The New York Times.
Nhiệm vụ được giao cho nhóm này là một sự kết hợp giữa khoa học, truyền thông công cộng và quản lý thương hiệu: vừa phải làm nức lòng công chúng, vừa cho các nhà hoạch định chính sách thấy thành quả của số tiền (gần 9 tỉ USD) đã bỏ ra, vừa phải đảm bảo với phần còn lại của giới khoa học rằng việc giải những bí mật khó nắm bắt nhất của vũ trụ cuối cùng cũng đã nằm trong tầm tay.
Khả năng của kính thiên văn James Webb đặc biệt và tối tân đến nỗi ngay chính các nhà thiên văn học kỳ cựu cũng không thể dự báo họ sẽ được thấy những gì trong những hình ảnh mà nó gửi về. Đầu tháng 6-2022, trưởng nhóm – nhà thiên văn học Klaus Pontoppidan là người đầu tiên tải xuống những hình ảnh đầy đủ từ kính thiên văn mới. “Tôi đã ngồi đó, nhìn chằm chằm vào chúng trong hai giờ, và sau đó khao khát tột cùng được chia sẻ những gì mình thấy với ai đó nhưng không thể” – anh nói với The New York Times.
James Webb hoạt động ở bước sóng hồng ngoại. Những đám mây trông giống như một khối vật chất rắn mà các kính thiên văn thế hệ cũ như Hubble ghi nhận sẽ tan biến thành những đám mây ti (cirrus), các thiên hà xa xôi trở nên sáng hơn, các chi tiết mới hiện hình thay vì là một bức màn đen bí hiểm. Chỉ riêng chuyện thể hiện tất cả những thứ này bằng hình ảnh đòi hỏi một bảng màu và phong cách riêng biệt mà nhóm của Klaus cần tính đến.
Bộ phận xử lý hình ảnh làm việc với dữ liệu từ kính thiên văn Hubble cũ đã tuân thủ quy tắc gọi là “thứ tự màu sắc” mô phỏng cách hệ thống thị giác của con người cảm nhận các bước sóng ánh sáng. Kết quả: những hình ảnh thu được là sự cân bằng giữa chủ nghĩa tự nhiên và góc nhìn của một người có giác quan siêu phàm – vẫn mang tính thực tế, nhưng giàu thông tin hơn. Nhóm xử lý hình ảnh từ kính thiên văn James Webb cũng sử dụng thủ thuật tương tự để trích xuất thông tin màu sắc từ các bước sóng hồng ngoại mà mắt người vốn không nhìn thấy được.
Từ những hình ảnh thô đầu tiên gửi về máy tính của Klaus, nhóm đã kết hợp các khung hình cho ra thành quả với độ phơi sáng sâu và hoàn thiện hơn, sau đó chuyển giao cho bộ phận xử lý hình ảnh để tô màu. “Cảm giác duy nhất của tôi là choáng ngợp” – anh Joe Depasquale, trưởng nhóm xử lý hình ảnh của dự án, mô tả cảm giác khi chứng kiến cảnh của một tinh vân trong quá trình hình thành ngôi sao mới dần hiện ra trước mắt mình.